Ik ben hier nu een maandje en zo nu en dan heb ik in mijn verslagjes melding gemaakt van wat verkeerstechnische omstandigheden. Ik ben van mening dat die paar regels die ik tot nu toe aan deze attractie heb gewijd, onvoldoende recht doen aan het plezier dat ik aan het verkeer in Ho Chi Minh City beleef. Tijd voor voor een verkeersspecial dus.

Zodra je hier een vliegtuig uitstapt, word je er mee geconfronteerd. Datgene waar je over gelezen hebt. Het verkeer en dan met name de eindeloze stroom aan motoren en scooters. Je kunt je er, ondanks youtube filmpjes en input op travelsites van andere reizigers, geen voorstelling van maken als je het niet zelf gezien hebt. Denk ik. Ik ga toch een poging doen een beeld te scheppen.

Op het eerste gezicht lijkt het verkeer op totale anarchie. Op het tweede gezicht ook. En na een week of drie ook nog steeds. Maar inmiddels begin ik toch voorzichtig de contouren te zien van een soort van regels. Nee niet de formele regels want die bestaan nauwelijks en die paar die ik wel denk te weten, worden massaal aan de teenslipper gelapt. Laarzen hebben ze hier niet. Even wat over die paar formele regels die ik denk te weten dan.

Om te beginnen hebben ze hier verkeerslichten. En best ingenieuze. Zo hebben ze 'groen' en dat betekent 'door rijden' . Ik moet zeggen, dat is een regel die ze hier prima begrepen hebben. Het ingenieuze zit hem in de secondenteller die naast het groene licht aftelt hoe lang je nog door kunt rijden. Legaal dan. En ik vind dat de Vietnamese verkeersdeelnemers het goed hebben begrepen. Het is namelijk keigevaarlijk om tijdens het rijden naar die aftelborden te kijken, dus de meesten doen dat niet. Safety first niet waar? Degene die het wel doen geven natuurlijk even gas bij om het doorrijden het karakter van conformeren aan de overheidswens te geven. Lachen dus.

Vanwege dat aftelmechanisme hebben ze geen 'oranje'. Wel hebben ze 'rood' en ik kan me voorstellen dat de WHO (World Health Organization) zich naast malaria, dengue, gele koorts en Hepatitis A tot en met Z, ook zorgen maakt over de weids verspreide kleurenblindheid van de bevolking alhier. Dit tenzij ik weer eens in de val trap om te denken dat regels in Nederland en Vietnam hetzelfde zijn. Wie weet betekent 'rood' hier wel 'door rijden maar nu mag je nog harder'. Ik heb nog geen bewijs gezien dat het bestaan van een dergelijke regel ontkracht. Ik zoek het uit en laat het jullie weten!

De overheid doet hier trouwens goed zijn best om het aantal verkeersdoden terug te brengen. Lijkt me een goed idee. Al zijn het er in Ho Chi Minh maar 40. Per dag, dat dan weer wel. Een van de maatregelen is het controleren op het hebben van een rijbewijs. Tot mijn verbazing, en ik heb het aan zeker 10 verschillende lokale collega's gevraagd, moet je dat hier toch echt hebben. Ik ben zo verschrikkelijk benieuwd naar de kwalificatie criteria dat ik overweeg op te gaan voor zo'n examen. Ik bedoel, gas open draaien, door rood knallen en tijdig toeteren. En als je gewoon iedere seconde toetert, ben je er altijd op tijd mee. Oftwel, dat halen van dat rijbewijs lijkt me een makkie.

Desondanks is het rijden zonder rijbewijs hier eerder regel dan uitzondering. In Nederland haal je de krant als je er in slaagt om 20 jaar zonder rijbewijs rond te karren en kom je uit Sint Willebrord. Maar dan krijg je wel een dusdanige megaboete dat het roven van skimmia's vervolgens de enige optie is om aan de middelen te komen een dergelijke financiele setback te overwinnen. Hier hebben ze geen skimmia's dus zou het geven van boetes een afschrikwekkend effect kunnen hebben. Tja, de boete voor het rijden zonder rijbewijs blijkt 200.000 Dong te zijn. Nou weet ik niet zeker of dat de officiele rate is of dat dit het bedrag is waarmee je een politieman overtuigt van het feit dat het allemaal zo erg niet is en een officiele verbalisering achterwege zou moeten blijven. Heb zo mijn vermoedens. Oh ja, 200.000 Dong is met de huidige koers 7 euro en 20 cent. Dat is zelfs in Vietnam niet overdreven veel en nauwelijks een factor in de besluitvorming om wel of niet op te gaan voor dat rijbewijs. 'En voor de verzekering dan?' zal een aantal lezers nu mogelijk denken. Ook even nagevraagd en nu is de beheersing van het Engels hier over het algemeneen niet zo goed, maar het woord 'insurance' in relatie tot verkeer heb ik zelfs met behulp van Google Vertalen niet uitgelegd gekregen. Kan aan mij liggen natuurlijk. Mijn Vietnamees is nog altijd belangrijk zwakker dan het Engels van de Vietnamezen.

Dan is er nog een regel waar de laatste jaren wel zwaar op wordt gehandhaafd. De helmplicht. En dat helpt. Ik denk dat hooguit 10% van de scooterrijders zijn helm vergeten is. Gezien de anarchistische houding ten aanzien van alle andere verkeersregels vind ik dat een bewonderswaardig percentage. Wat bij het terugdringen van de fatality rate volgens mij niet echt helpt, is dat een belangrijke deel van de verkeersdeelnemers het vastgespen van de helm tijdverlies vindt. Mij is uitgelegd dat dat alleen nodig is als je denkt harder dan 40 kilometer per uur te gaan rijden. Vond ik toch getuigen van iets van veiligheidsbewustzijn maar mijn complimenteuze opmerking hierover werd droogjes gecounterd. Als je zo hard rijd en je hebt je gesp niet vast, dan waait je helm af en moet een nieuwe kopen. Ok, ook een goede reden.

Even over die helmen zelf. Ik weet niet of ze hier iets van een keurmerk hebben ofzo maar ik kan me werkelijk niet voorstellen dat die helmpjes die ze hier op hebben letsel voorkomt in geval van een plotseling opdoemende straat of ander te vermijden object van enige hardheid. Het zijn petjes met het woord 'helmet' erop geplakt. De fietshelmpjes van Eva en Tessa lijken me veiliger en daar was zo'n fietsclub in Nederland ook al niet over te spreken. Jawel, ik lees de krant hier, zeker de echt belangrijke berichten.

De volgende regel die ik onder de aandacht wil brengen, is er een die ook in Nederland geldt. Het maximum aantal personen dat vervoerd mag worden op een scooter of motorfiets. Dat is namelijk in Nederland twee en dat is , zo is mij uitgelegd, ook in Vietnam het geval. Maar hoe langer ik door dat verkeer van Ho Chi Minh struin in mijn veilige taxi's, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat ze in Vietnam met 'twee per scooter' eigenlijk 'twee per scooter...gemiddeld' bedoelen.

Heel veel scooters zijn bezet door ten minste twee volwassenen. Drie volwassen op een scooter komt ook voor. Vier volwassenen ben ik nog niet tegengekomen. Het aantal van vier wordt wel moeiteloos gehaald als we de kinderen in de strijd gooien, en daar hebben ze er hier echt veel van, ondanks de succesvolle campagne van de overheid om het aantal kinderen per gezin terug te brengen (gemiddelde terug gebracht van 3,7 per gezin naar 1,8 in twintig jaar tijd ofzo). Wat zeer gebruikelijk is, is dat je je kind van drie a vier jaar voorop de treetjes van de scooter laat staan. Daarachter zit de bestuurder, meestal de man. Daarachter wordt een kind van een a twee jaar geplakt, en daarachter zit mama. En die zit meestal te bellen of te roken. Dat is een samenstelling die mij op de weg tussen Klundert en Heijningen nou al niet superveilig lijkt maar in Saigon? Maar reken er maar niet op dat er ook maar een van die kindjes of bestuurders uitstraalt het allemaal wel erg spannend te vinden. Nee hoor, die doen gewoon al die dingen die wij in een auto doen zoals bellen en met een hand sturen terwijl je met zijn vieren op zo'n ding zit, boekjes lezen, op je gemakje een Banh Mhi (nee geen Bami) eten, een flesje drinken drinken, vechten en kunstjes doen, bij voorkeur door op het zadel te gaan staan. Dat laatste is dan wel voorbehouden aan het kind dat tussen papa en mama in zit zodat mama de spruit goed kan vast houden tijdens de kunstjes. Veiligheid voor alles. Van twee volwassenen en twee kinderen op een motor heb ik inmiddels veel bewijsmateriaal. Ik probeer van iedere bijzondere samenstelling mooie foto's te maken natuurlijk.

Ook zie je veel dat drie volwassen en een kindje op de motor zitten. Iets minder vaak komt het voor dat een volwassene met drie kindjes op de motor zit maar echt zeldzaam is dat niet. In dit soort gevallen is het meestal een vrouw die haar kinderen van pakweg drie, vijf en elf jaar in de chaos van de HCMC spits moet zien te distribueren over de diverse scholen. Zo kan het dus ook. In Nederland is de inkt van de gelukte zwangerschapstest voor kind 1 nog niet droog, of de brochures van stationcars worden binnen gehaald omdat het in die driedeurs Golf echt niet mogelijk is om je met je kind van 3 kilo op verantwoorde wijze te verplaatsen. Doen we er gelijk een driedubbel vastgeketend kemakeur stoeltje bij van anderhalf Vietnamees maandsalaris en klaar zijn we. Over kinderstoeltjes gesproken, ook dat zie je toch wel veel. In dit geval zijn het dan van die bamboe eetstoeltjes van Ikea budget kwaliteit die voorop de motor worden gezet. Touwtje erom, kind erin, stofdoekje voor, brilletje op en klaar is kees. Nee geen helm, die hebben alleen volwassenen op. Ik denk dat er geen helmpjes bestaan voor kinderen tot 6 jaar en ik denk tevens dat het niet dragen van een helm op die leeftijd niet strafbaar is. Dus waarom zou je.

Tot zover heb ik van alle beschreven situaties foto's die ik t.z.t. wel zal plaatsen. Echter, ik zie iedere dag 1 a 2 keer een scooter met vijf personen erop. Niet zo heel vaak want dat is natuurlijk gevaarlijk. Meestal dan de gezinssamenstelling zoals boven beschreven plus een zuigeling in de arm van mama die tijdens de rit lekker een flesje geeft aan de nieuwste aanwinst. Maar ook drie volwassen en twee grotere kinderen komt voor. Hier heb ik nog geen goede foto van maar dat komt.

Alle beschreven situaties kennen trouwens nog een bijzondere variant. Het is namelijk zo dat als de dames een rokje aanhebben, hetgeen ook hier niet superongebruikelijk is ofzo, dan zitten die dames achterop de motor in amazonezit. In het verkeer van Saigon, in amazonezit achterop een motor met je kind in je armen! Zo kom je wel aan 40 per dag ja.

Naast het vervoeren van personen, is de scooter of motor natuurlijk prima te gebruiken als vervoermiddels voor allehande goederen. Als je bijvoorbeeld bezig bent met je tuin en je wilt er een leuke maar toch al best grote palmboom in hebben staan? Wat wij in Nederland dan doen is bij de buren een aanhangwagen lenen, naar de Intratuin rijden, na drie uur zeveren een boom kopen, vier man die boom in je aanhangwagen laten zetten, met 50 touwen die boom vast zetten en, tot ergernis van de overige verkeersdeelnemers, met twintig kilometer per uur naar huis rijden.

In Vietnam rijden ze een van de vele tuincentra binnen, onderhandelen wat over de prijs, pakken die boom op, zetten hem achterop de scooter, houden hem met een hand vast en sturen met de overgebeleven hand. Tenzij er gebeld wordt, dan wordt er, afhankelijk van wat men op dat moment het minst risicovol vindt, of zonder handen gereden, of gegokt op de stabiliteit van de boom achterop. Dat van die vele tuincentra is overigens niet gelogen. Het zijn er echt veel. Logisch ook wel in dit klimaat. Als je vandaag een zaadje in de grond duwt heb je morgen een palmboom van anderhalve meter.

Verder heb ik de volgende zaken vervoerd zien worden op een motor: 40 terrasstoelen, de hele voorraad van een marktkraam, 8 kratten Heineken, een antieke kast, een spiegel van twee bij twee meter, koperen buizen van een meter of zes lang zonder rood vlagje, een paar honderd handdoekrollen, tientallen 10 liter flessen met water, lege oliedrums, volle oliedrums, 5 kuub zonnebrillen, hele groentetuinen, zes mud meloenen en weet ik wat meer. Alles, en in aantallen of omvang die bij een normale middenklasser auto tot problemen zou leiden, wordt hier op een scootertje verplaatst.

Dat waren de regels J. Hoe gaat dat verkeer in zijn werk. Ik ben er inmiddels wel achter dat omvang van het vervoersrsmiddel een factor van belang is. Als voetganger ben je dan ook het minste van het minste. Reken er maar niet op dat er ook maar een vervoersmiddel voor jou gaat stoppen. Never. Stoppen is verliezen en dat haten ze hier net zoveel als dat wij dat doen. Ik zou de Vietnamese overheid dan ook willen suggereren om de verf voor het maken van zebrapaden uit te sparen en de zodoende beschikbaar gekomen middelen te investeren in de aanleg van een metrosysteem. Desondanks is oversteken hier heel gewoon. Althans gewoon...ik bedoel hiermee dat ze het vaak doen. 'Gewoon' de weg op lopen, ogen dicht en in het zelfde tempo je weg vervolgen. Dan rijden scooters, brommers, motoren en fietsers om je heen. Als je geluk hebt. Auto's rijden gewoon over je heen dus het is wel zaak even te scannen of die ook in de nabijheid zijn.

Scooters rijden overal tussen door en gebruiken elk gaatje om progressie te maken in het bereiken van het reisdoel. Tussen auto's bussen, vrachtwagen door. Het maakt ze niet uit, al moet ik wel eerlijk melden dat de scooters met hele gezinnen erop rechts blijven rijden. Op rotondes is het echt spektakel. In de auto waarmee ik iedere dag wordt vervoerd naar mijn werk, is goed te zien hoe dat werkt. Een auto knalt die rotonde op. Vrachtwagens ook, Bussen ook. Fietsers ook, Scooters ook. Motoren ook. En...voetgangers ook. Dan rijdt vervolgens iedereen net zo lang door totdat het een keuze wordt tussen een aanrijding of op 1 centimeter na geen aanrijding. En hier komt omvang van het vervoersmiddel om de hoek kijken. De bestuurder van een auto neemt het risico van de aanrijding en blijft rijden. De scooter rijder neemt dat risico, in een aantal gevallen dan, niet. Maar die blijft wel weer rijden als de concurrent een fietser is. Dus in al die anarchie is er toch ook wel sprake van enige hierarchie. Echt spannend wordt het als het om twee vervoersmiddelen van gelijke omvang gaat. Ook dat gaat meestal goed maar het is me nog niet duidelijk waarom eigenlijk.

Oh ja, had ik al gezegd dat het vooral de bedoeling is om zoveel mogelijk te toeteren? Dat is om anderen te laten horen dat je er aan komt. Duh, alsof er ook maar een verkeersdeelnemer hier ooit het idee gaat hebben dat hij alleen op de weg is. En dat met die toeters is te vergelijken met ringtones voor telefoontjes. Met het soort toeter kun je je onderscheiden. Meest populair zijn de toeters die lijken op sirenes. Ik denk dat het de bedoeling is dat collega weggebruikers denken dat je een ziekenwagen bent en je dus vrije doorgang verlenen. De eerste paar dagen schrok ik me iedere keer kapot maar dat went snel. Het werkt ook voor geen meter verder want niemand die opzij gaat. Ook niet voor een echte ziekenwagen met loeiende sirenes trouwens. We hebben allemaal wel eens wat, zie je die Vietnamezen denken en bovendien kunnen ze geen kant op ook. Hoe je je dat laatste moet voorstellen? Nou als pakweg de marathon van New York op TV is laten ze altijd even die duizenden lopers over een brug of wat zien. Spannend hoor die paar uur. Hier hebben ze hetzelfde beeld maar dan met scooters en motoren in plaats van lopers en iedere dag de hele dag door en in alle straten.

Hoe kom ik met al dit beschreven verkeersgeweld toch iedere dag aan op mijn werk, net zo als de meeste Vietnamezen? Ik denk dat de ongeschreven regels soort van werken. Iedereen accepteert dat een auto door rijdt en jij als scooter rijder maar hebt te kiezen tussen stoppen of overlijden. Verder zullen bussen, vrachtwagen en auto's nooit onverwacht van baan wisselen. Kan ook niet, als ze dat doen raken ze gegarandeerd iets en hoewel het er soms anders uitziet is het eerste doel van verkeersdeelname ergens zo snel mogelijk zien te komen. Tegen andere dingen aanrijden levert hinderlijk oponthoud op en dit moet zoveel mogelijk voorkomen worden. Daarnaast wordt er niet hard gereden. Ik denk dat de scooters in de spits meestal een kilometertje of 30 per uur rijden. In die zin lijkt het dan wel chaos maar is het ook weer niet heel veel anders dan een groep van 40 kinderen die gezamenlijk over een provinciale weg op de fiets naar de middelbare school gaan. Ook niet supersafe.

En onze chauffeur kan best goed autorijden. Ik had zeker te weten al het een en ander onder mijn wielen gehad maar hij heeft zelfs geen een keer voluit hoeven remmen. Misschien is het wel zo dat als het ergens zo druk is, je iets attenter bent en anticiperen van levensbelang wordt. Knap dat hem dat lukt, zelfs tijdens zijn telefoongesprekken met het thuisfront. Hopelijk toont hij nog even twee maanden vormbehoud.

Tot slot, wat me echt het allermeeste verwondert, is het ontbreken van agressie in het verkeer. Dit terwijl ik nog nooit zoveel aanleiding heb gezien tot enige verkeersergernis of frustratie. Ik vraag me zelfs af of ze hier wel een middelvinger hebben of weten wat voor zinvolle uitingen van ongenoegen dit in het Westen zo onmisbare onderdeel van het lichaam kan bewerkstelligen. Dit lijkt haast wel een hufterloos volk.